આધ્યાત્મિક પ્રવૃત્તિઓ

દિવાળીના પર્વકાળમાં આવતા ધનતેરસના પવિત્ર દિવસે કુબેરધામમાં પરંપરાગત વિષ્ણુયાગનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ભક્તો એકત્રિત થઈ શ્રી વિષ્ણુ ભગવાન અને શ્રી લક્ષ્મીજીની ઉપાસના કરે છે.

“યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુઃ” — યજ્ઞ એ ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ છે. વિષ્ણુભગવાન માત્ર યજ્ઞના આરાધ્ય દેવ નથી; યજ્ઞનું તત્ત્વ જ વિષ્ણુસ્વરૂપ છે એવી ઊંડી વૈદિક ભાવના આ વચનમાં સમાયેલી છે. સંદર્ભ: શતપથ બ્રાહ્મણ, ૧.૧.૨.૧૩.

સવારથી શરૂ થતી પૂજા અને વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથેનું અનુષ્ઠાન સાંજની પૂર્ણાહુતિ સુધી ચાલે છે. પૂર્ણાહુતિ સમયે શ્રીફળ હોમવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ મહાઆરતી તથા પ્રસાદ વિતરણ થાય છે.

વૈદિક મંત્રોના નાદ, પ્રાર્થના અને યજ્ઞમાં સહભાગી થવાથી ભક્તો ભક્તિમય વાતાવરણનો અનુભવ કરે છે. આવનાર નવું વર્ષ પરમાત્માના સ્મરણ, આધ્યાત્મિક ચિંતન અને સદભાવના સાથે પસાર થાય એવી પ્રાર્થના આ પ્રસંગના કેન્દ્રમાં છે.

“સર્વે ભવન્તુ સુખિનઃ” — સૌ સુખી રહે — આ ભાવના સાથે ભક્તો એકબીજાને મળે છે અને નિઃસ્વાર્થ સહભાગિતાનો આનંદ માણે છે. પ્રેમ, સહકાર અને સમર્પણથી જોડાતા સંબંધો કુબેરધામના આધ્યાત્મિક પરિવારની સાચી સંપદા છે.

મહાશિવરાત્રી કુબેરધામમાં ભગવાન શિવના સ્મરણ, ધ્યાન અને સામૂહિક ઉપાસનાનો પવિત્ર અવસર છે. ભક્તો સમગ્ર દિવસ-રાત્રિના ૨૪ કલાક એકત્રિત થઈ અષ્ટપ્રહર પૂજામાં શ્રદ્ધાપૂર્વક સહભાગી થાય છે.

આ ૨૪ કલાક દરમિયાન આઠ લઘુરુદ્રનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વૈદિક મંત્રોચ્ચાર અને સતત અભિષેક સાથે મંદિરમાં બિરાજમાન અર્ધનારીશ્વર નર્મદેશ્વર શિવલિંગનું પૂજન-અર્ચન થાય છે.

ભક્તો “ૐ નમઃ શિવાય”ના જપ, શિવસ્તુતિ અને ધ્યાન દ્વારા દેવાધિદેવ મહાદેવ પ્રત્યેનો ભક્તિભાવ વ્યક્ત કરે છે. ફળાહાર અને પરસ્પર સહયોગ સાથે ઉપાસનામાં જોડાવાનો આ પ્રસંગ સાધના તથા સમર્પણનો ભાવ કેળવે છે.

રાત્રિ જાગરણ આ પર્વનું વિશેષ અંગ છે. રાત્રિભર ભગવાન શિવનું સ્મરણ અને ચિંતન કરતાં ભક્તો શાંતિ, એકાગ્રતા અને સામૂહિક ભક્તિનું વાતાવરણ અનુભવે છે.

શ્રી હનુમાનજી મહારાજ કુબેરધામના આરાધ્ય દેવ છે. ભક્તો માટે “દાદા” શબ્દમાં આત્મીયતા, શ્રદ્ધા અને આશ્રયનો ભાવ સમાયેલો છે. દાદાનો જન્મોત્સવ સમગ્ર આધ્યાત્મિક પરિવાર માટે ભક્તિ અને આનંદનો વિશેષ દિવસ છે.

ચૈત્ર માસમાં હનુમંતશક્તિ અનુષ્ઠાનનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ચૈત્ર સુદ એકમથી ચૈત્ર સુદ પૂર્ણિમા સુધી ભક્તો સામૂહિક રીતે હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરી દાદાના ચરણોમાં પોતાનો ભાવ અર્પણ કરે છે.

હનુમાન ચાલીસા, હનુમાનજીની આરતી અને શ્રી રામના નામસ્મરણથી આ સમયગાળો રામમય બને છે. બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યાના દાતા તરીકે આરાધ્ય દાદાનું સ્મરણ ભક્તોને શ્રદ્ધા, સેવા અને સમર્પણની પ્રેરણા આપે છે.

હનુમાન જન્મોત્સવના દિવસે વિશેષ શૃંગાર, મહાઅભિષેક, સુંદરકાંડ પાઠ, મહાઆરતી, ભજન સંધ્યા અને મહાપ્રસાદની ઉજવણીમાં ભક્તો સહભાગી થાય છે.

હનુમાન જન્મોત્સવની રાત્રિએ મંદિરમાં વિશેષ યજ્ઞનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વર્ષમાં આ પવિત્ર પ્રસંગે રાત્રિના સમયે ભક્તોને રક્ષાસૂત્ર અર્પણ કરવામાં આવે છે.

રક્ષાસૂત્ર ભક્તિ, વિશ્વાસ અને પ્રભુસ્મરણનું પવિત્ર પ્રતીક છે. દાદા પ્રત્યેની શ્રદ્ધા અને જીવનમાં સદાચાર તથા નિઃસ્વાર્થ સેવાનો ભાવ જાળવવાનો સંકલ્પ તેની સાથે જોડાયેલો છે.